Frank de Heus
20 mei 2026
Soms moet je je dingen laten vertellen over hoe het vroeger was. Zeker als het uit je jongste jeugd komt. Zo weet ik nog wel dat er, toen ik een jaar of 4 was, een groot bureau beneden bij ons in de huiskamer stond. Daar zat mijn vader aan. Hij was technisch vertaler voor de spoorwegen. Ik heb mij laten vertellen, dat hij ná zijn gewone werk tot diep in de nacht met een lampje aan, aan dat bureau zat om extra vertaalwerk te doen. Woordje voor woordje intypen op een typemachine. Voor een paar centen per woord. Om bij te verdienen en zijn kinderen meer kansen voor de toekomst te kunnen geven. Ik was daar natuurlijk niet bij. Ik lag al lang in bed. Ik vermoed, dat dat in onze tijd niet meer gekund zou hebben. De vertaalmachines hebben veel overgenomen.
Dat heeft grote voordelen. Ik herinner mij van een vakantie in Roemenië, dat ik naast een oud vrouwtje op een bankje in een klein dorp zat. Ik pakte mijn mobiele telefoon erbij. Het was de begintijd van vertaalprogramma’s. Door in te spreken en te vertalen, konden we met elkaar een eenvoudig gesprek voeren. Dat was helemaal geweldig!
Toch maak ik mij ook wel zorgen. Het taalonderwijs in Nederland is de laatste 30 jaar achteruit gehold. Jonge mensen, kinderen, schrijven slordig. Vaak onleesbaar. Ze communiceren via de app of andere programma’s. In korte woordjes of afkortingen. Geen hele zinnen. Heel praktisch. Hun spanningsboog is kort. De rust vinden en tijd nemen om een boek te lezen is er vaak niet meer bij. Dat heeft grote gevolgen. Want taal is het voertuig van de Geest.
Waar het vocabulaire van jonge mensen beperkter wordt, de taal platter wordt; in die zin, dat de taal van de poëzie met meer lagen niet meer verstaan wordt; daar treedt verarming van de cultuur op. Wie een boek leest wordt, anders dan in een film, meegenomen in de gedachtewereld van anderen. Dat verrijkt. Geeft diepgang. Geeft nieuwe inzichten. Begrip!
Ik zou zeggen, lees dus vaker een boek. Leer kinderen boeken lezen. Want dat helpt om de heilige Geest in haar volheid te ontvangen.. En dat vieren we met Pinksteren!
Frank de Heus, pastoraal werker